سیری در تاریخ آذربایجان
آذربایجان را دروازه مشرق زمین نامیده اند و این سخن حاکی از اهمیت سوق الجیش این خطه می باشد. این موقعیت حساس سبب گردیده که آذربایجان محل وقوع رخدادهای بسیار تاریخی گردد
آذربایجان از مناطق زرخیزی است که یکی از تمدن های باستانی و درخشان بشریت در آن تکوین یافته است. به گمان قوی، این خطه توام با اراضی حاشیه مدیترانه و شمال آفریقا ، مناطقی بودند که نیاکان بشر در آنجا زندگی کرده اند و در این نواحی، انسان به صورت یک واحد اجتماعی تشکل پیدا کرده است. جای جای آذربایجان، هر کدام نمایشگاه تاریخ، فرهنگ،علم و ادب و هنر چندین هزار ساله این مرز و بوم است.
این خطه کانون ظهور زردشت پیامبر داهی و اندیشمند بوده که شاگردانش معلمان سقراط و فیثاغورث بودند و اقوام این دیار اندیشه و مدنیت ، نه تنها مربیان اقوام مهاجری بودند که از سرزمین های دوردست به این خطه آمده و تحت تاثیر مردمان متمدنش قرار گرفتداند، بلکه دیگر ملل جهان نیز وامدار تمدن های درخشان آن بوده اند.
آذربایجان محل پیدایش کشاورزی و دامداری بوده و مردمانش و در ایجاد سیستم کار اجتماعی و تغییر بافت جامعه از نظام مادرسالاری به پدرسالاری سهیم بوده اند.
در دوران پیش از ظهور اسلام، قرن های متمادی آذربایجان، محل زندگی اقوام بافرهنگی بوده که خالق تمدن های پیشرفته ای بوده اند که زبان شان از گروه زبان های اورال آلتاییک و یا التصاقی بوده است. پس از ظهور اسلام نیز اکثریت قریب به اتفاق سلسله های حاکم را ترک ها تشکیل داده اند.
پذیرش دین اسلام از سوی آذربایجان ها ، صفحه نوینی را در تاریخ این منطقه ورق زد و سرنوشت و هویت این مردمان را تغییر داد.
